Mất cân bằng giới tính khi sinh hiện đang là vấn đề thách thức với công tác dân số tại Việt Nam, nếu không được kiểm soát tình trạng này sẽ để lại những hệ lụy trong tương lai không chỉ về mặt xã hội mà cả về kinh tế, an ninh, chính trị…

Mất cân bằng giới tính khi sinh xảy ra khi số trẻ em trai sinh ra lớn hơn 107 hoặc nhỏ hơn 103 trẻ em trai so với 100 trẻ em gái.

Nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh chủ yếu do: Tâm lý ưa thích con trai, tư tưởng trọng nam hơn nữ, quan niệm phải có con trai để có người nối dõi tông đường đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân; việc lạm dụng khoa học công nghệ hiện đại để xác định và lựa chọn giới tính thai nhi như: chọn phương pháp thụ tinh, siêu âm, chọc ối, xét nghiệm trước sinh; hệ thống an sinh xã hội chưa hoàn thiện càng gia tăng lo ngại về tuổi già, dẫn đến quan niệm cần con trai để làm chỗ dựa sau này cũng đã góp phần làm gia tăng tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTK)…

Tại Hà Nội, trong những năm gần đây tỷ số giới tính khi sinh luôn giao động từ 110-112 bé trai/100 bé gái. Tỷ số MCBGTKS của thành phố Hà Nội cao hơn so với mức bình quân chung cả nước. Tại xã Hạ Bằng năm 2025: 115 trẻ trai/100 trẻ gái; 3 tháng đầu năm 2026 tỷ số giới tính khi sinh là: 158,6 trẻ trai/100 trẻ gái.

Nếu sự chênh lệch tỷ số này vẫn tiếp tục tăng với tốc độ như vậy sẽ không thực hiện được chỉ tiêu của thành phố theo nghị quyết số 21/NQ/TW ngày 21/10/2017 về công tác Dân số trong tình hình mới và nguy hiểm hơn là sự chênh lệch này sẽ dẫn đến tình trạng thừa nam giới, thiếu nữ giới trong tương lai, khiến cho nhiều nam giới gặp khó khăn trong việc tìm kiếm bạn đời khi đến tuổi kết hôn. Đặc biệt, những nam giới thuộc nhóm yếu thế có thể phải đối mặt với khả năng kết hôn muộn hoặc thậm chí không thể tìm kiếm được bạn đời.

Sự thiếu hụt nghiêm trọng này sẽ dẫn đến “khủng hoảng hôn nhân”, tác động đến cấu trúc hôn nhân và gia đình. Sự gia tăng tỷ số giới tính khi sinh không chỉ không cải thiện được vị thế của phụ nữ, mà còn làm tăng tình trạng bất bình đẳng giới và nguy cơ bạo hành đối với phụ nữ và trẻ em gái. Nhiều phụ nữ có thể phải kết hôn sớm, tỷ lệ ly hôn, tái hôn có thể sẽ gia tăng. Xã hội có thể phải đối mặt với các vấn đề như bạo hành giới, buôn bán bắt cóc phụ nữ, trẻ em gái, tệ nạn mại dâm có thể gia tăng.

Để giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, giải pháp then chốt cần phải thực hiện kiên trì, bền bỉ, lâu dài đó là truyền thông, vận động thay đổi nâng cao nhận thức của cộng đồng, người dân hãy tôn trọng quy luật sinh sản tự nhiên, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về nghiêm cấm việc tuyên truyền, phổ biến, lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Các cấp, các ngành cần có những chính sách hỗ trợ, khuyến khích phụ nữ và trẻ em gái trong học tập, lao động, chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội chúng tôi đưa ra một số giải pháp sau:

– Đối với các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ: không nên phá thai vì lý do lựa chọn giới tính; hãy để việc sinh con trai hay con gái theo quy luật tự nhiên; thực hiện mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con để nuôi dạy cho tốt và thực hiện nghiêm các quy định về chính sách dân số.

– Đối với người cung cấp dịch vụ siêu âm: không cung cấp thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng dưới mọi hình thức và thực hiện các quy định của Nhà nước về Pháp lệnh Dân số.

– Đối với cơ quan, tổ chức có liên quan: Tích cực tuyên truyền về hậu quả việc lựa chọn giới tính khi mang thai đặc biệt là các cặp vợ chồng có con gái đầu lòng hoặc đã có con gái trong lần sinh trước thực hiện tốt các quy định của nhà nước về Pháp luật Dân số không lựa chọn giới tính khi sinh dưới mọi hình thức.

– Tăng cường việc quản lý và xử lý nghiêm các vi phạm của các cơ sở dịch vụ có siêu âm, nạo phá thai vi phạm.

“Nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức”

“Vì tương lai giống nòi, vì một Việt Nam phát triển nhanh và bền vững – Hãy chung tay đẩy lùi mất cân bằng giới tính khi sinh ngay từ hôm nay”./.